Sağlık

Asya kaplan sivrisineği ısırığında 3 ölümcül hastalık riski var

Medipol Mega Üniversite Hastanesi organ nakli bölümünden Prof. Dr.Onur Yaprak, dünyada her yıl yaklaşık 700 milyon insanın sivrisinek kaynaklı hastalıklardan muzdarip olduğu ve yüz binlercesinin bu hastalıklardan öldüğü konusunda uyardı.

Prof. DR. Leaf, sivrisinek kaynaklı hastalıkların en yaygın türleri arasında sıtma, dang, Batı Nil virüsü, chikungunya, sarı humma ve zika olduğunu belirtti. Bu türler arasında başlıca Aedes, Anopheles ve Culex türleri bulunmaktadır. Aedes aegypti sarı humma sivrisineği olarak bilinirken, Aedes albopictus Asya kaplan sivrisineği olarak bilinir. Farklı sivrisinek türleri farklı ateşli patojenler taşır. Ülkemizde son yıllarda Aedes cinsi sivrisineklerin iki türü görülmüştür. Güneydoğu Asya’nın tropikal ve subtropikal bölgelerine özgü Asya kaplan sivrisineği ile Afrika ve Güney Amerika’ya özgü sarıhumma sivrisineği ülkemizde son yıllarda popülasyonları önemli ölçüde artan türlerdir. Bu sivrisineklerin larvaları, günlerce değişmeyen kullanılmış araba lastiği, ağaç oyukları ve açık su rezervuarları gibi yapay kaplarda çoğalır.

BEŞ KİŞİDEN BİRİNDE CİDDİ BİR HASTALIK VAR

Bazı bilim adamlarının Büyük İskender’in ölüm nedeni olarak belirlediği ve sivrisinekler aracılığıyla bulaşan Batı Nil virüsünün son yıllarda artış gösterdiğinin tespit edilmesiyle birlikte Prof. DR. Blatt şu bilgileri açıklıyor:

“Batı Nil virüsü, özellikle göçmen kuşların göç yolları üzerinde bulunan ülkelerde yaygın olarak görülüyor. Hastalık mevsimsel olduğu için genellikle yaz ve sonbahar başlarında ortaya çıkar. Ülkemizin de bu kuşakta olması ve havanın hala mevsim normallerinin üzerinde olması nedeniyle sivrisinek kaynaklı hastalık riski devam etmektedir. Araştırmalar, Batı Nil Virüsü ile enfekte olan kişilerin yaklaşık yüzde 80’inin hafif bir ateşle iyileştiğini gösteriyor. Enfekte olan yaklaşık 5 kişiden 1’inde ishal, kusma, eklem ağrısı, baş ağrısı, vücut ağrıları veya döküntü gibi diğer semptomlarla birlikte ateş gelişebilir. Çoğu insan bu tür Batı Nil ateşinden tamamen iyileşir, ancak yorgunluk ve halsizlik haftalar veya aylar sürebilir. Az sayıda insan ciddi semptomlara sahip olabilir. Enfekte olanların yüzde 1’inden azında ensefalit (beyin iltihabı) veya menenjit (beyin ve omurilik zarı iltihabı) gibi ciddi bir nörolojik durum gelişir ve nörolojik bir tabloya sahip olanların yüzde 10’u ölür. Hatta bazı alimler Büyük İskender’in bu hastalıktan öldüğünü iddia ediyorlar.”

Sarı humma karaciğeri ve beyni etkiler

Prof. Dr Onur Yaprak, sarı hummanın bir RNA virüsü olduğuna dikkat çekerek, “Hastalığı bulaştıran Aedes aegypti sivrisinekleridir. Virüs karaciğer, böbrekler ve dalak gibi iç organları etkiler. Karaciğerde hepatite neden olarak sarılık, pıhtılaşma faktörü üretim eksikliği, damar içi pıhtılaşma, kanama ve nihayetinde şok gibi sorunlara yol açar. Virüse karşı bir aşıdır ve endemik Afrika bölgelerine seyahat ederken kullanılır. Hastalığın 3 aşaması vardır. İlk aşamada ateş, bulantı, kusma, kas ağrısı görülür. Birkaç gün sonra ve diğer enfeksiyonlardan ayırt edilemeyen ikinci dönem, semptomların azalmasıyla başlar. Ancak hastaların yüzde 15’i ilk 3-6 günden sonra karaciğer iltihabı, sarılık ve böbrek yetmezliğinin başladığı, kan zehirlenmesi olarak bilinen üçüncü aşamaya girer. Bu süre zarfında, koronavirüste olduğu gibi, hastalarda aşırı sitokin fırtınası ile yaygın bir damar içi pıhtılaşma sorunu gelişir ve deri, burun ve bağırsaklardan kanama başlar. Sonuç olarak hasta, kalbi, akciğerleri ve beyni etkileyen çoklu organ yetmezliği olan şok ve komaya girer. “Her yıl dünya çapında yaklaşık 30.000 kişi sarı hummadan ölüyor” dedi.

KEMİK AĞRISI ENFEKSİYON BELİRTİLERİ

DR. Blatt, Dang hummasının Aedes sivrisinekleri tarafından da bulaştığını söyledi:

“Kırık kemikler gibi kemik ağrılarına neden olduğu için ‘kırık kemik humması’ olarak da bilinir. Hastalık genellikle 1 hafta sürer ve iyileşme ile tamamlanır, ancak 20 kişiden 1’inde şiddetli dang humması gelişir ve genel durumları bile ölüm noktasına kadar kötüleşebilir. Dang hummasına yakalanan her dört kişiden biri hastalanıyor. Semptomlar hafif veya şiddetli olabilir. Şiddetli dang humması birkaç saat içinde hayati tehlike oluşturabilir ve genellikle hastaneye kaldırılmayı gerektirir. Hafif dang humması semptomları ateş, ağrı veya kızarıklığa neden olan diğer hastalıklarla karıştırılabilir. Sarı hummada olduğu gibi dang hummasında da karaciğer tutulumu görülebilir. Her yıl dünya çapında yaklaşık 100 ila 400 milyon insan bu enfeksiyondan etkileniyor. Her yıl dünya çapında yaklaşık 25.000 kişi dang hummasından ölmektedir. Kendimizi bu tür virüslerden korumak için durgun suyu temizlememiz ve sivrisinekleri kontrol etmemiz gerekiyor. Sokak hayvanları için dışarıda bırakılan su birkaç günde bir değiştirilmelidir. Zamanında ilaçlama yapmak, sivrisineklerin yoğun olduğu alanlarda uzun kollu giysiler giymek, sinek kovucu sprey gibi koruyucu önlemler almak korunmanıza yardımcı olacaktır. Pencerelere sineklik takmak ve kapı ve pencereleri açmak ek önlemlerdir. Öte yandan ilaçlama yapılamayan tatlı su kaynaklarında sivrisinek larvalarını yiyen balık gibi canlılar kullanılmalıdır.”

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu